Niektórych wad serca nie da się rozpoznać w ciąży, ponieważ krążenie płodowe działa inaczej niż po urodzeniu. Otwór owalny i przewód tętniczy Botalla – niezbędne do życia płodu – mogą maskować część wad wrodzonych. Dotyczy to między innymi ubytku w przegrodzie międzyprzedsionkowej (ASD II), który powstaje dopiero po porodzie. Dlatego nawet prawidłowy wynik echa serca płodu nie zwalnia z obserwacji dziecka po urodzeniu – niepokojące objawy należy zawsze skonsultować z pediatrą.

Dlaczego krążenie płodowe utrudnia diagnostykę?

Dlaczego tak się dzieje?

W życiu płodowym serce i układ krążenia działają w zupełnie inny sposób niż po urodzeniu. Płuca są nieaktywne, więc natura stworzyła połączenia, które je omijają:

• Otwór owalny – fizjologiczne połączenie między prawym a lewym przedsionkiem
• Przewód tętniczy Botalla – naczynie łączące pień płucny z aortą.

Te dwa elementy są kluczowe dla życia płodu, ale jednocześnie mogą maskować pewne wrodzone wady serca.

Wady serca trudne do wykrycia w ciąży

Oto lista najczęstszych wad, które ze względu na fizjologię krążenia płodowego mogą być niemożliwe do zdiagnozowania prenatalnie:

• Ubytek w przegrodzie międzyprzedsionkowej (ASD II): powstaje dopiero po porodzie, gdy nie dojdzie do zamknięcia otworu owalnego
• Przetrwały przewód tętniczy (PDA): wadą staje się dopiero, gdy naczynie to nie zamknie się samoistnie po porodzie
• Małe ubytki w przegrodzie międzykomorowej (VSD): z powodu niemal równych ciśnień w obu komorach przepływ krwi przez mały ubytek może być zbyt wolny, by go zobaczyć w badaniu dopplerowskim
• Łagodna postać koarktacji aorty (CoA): jedna z najtrudniejszych do wykrycia wad w trakcie ciąży. Ujawnia się, gdy przewód tętniczy zaczyna się zamykać po urodzeniu.
• Łagodne zwężenie zastawki aortalnej lub płucnej: niewielkie zwężenie może nie dawać widocznych zaburzeń przepływu w warunkach krążenia płodowego.

Co zmienia się po porodzie?

Pierwszy oddech dziecka powoduje, że płuca podejmują pracę, a krążenie przestawia się na tryb „dorosły”. Otwór owalny i przewód tętniczy zamykają się. To właśnie wtedy, gdy zmieniają się ciśnienia i przepływy, ukryte dotąd wady mogą się ujawnić – najczęściej w postaci szmeru nad sercem, który lekarz neonatolog lub pediatra usłyszy podczas rutynowego badania.

Dlatego warto być świadomym i również samemu obserwować dziecko. Jeśli rodzice zauważą u malucha takie objawy, jak zasinienie skóry, przyspieszony oddech, duszność, męczenie się podczas karmienia czy nadmierne pocenie się, powinni jak najszybciej zgłosić się na wizytę do lekarza pediatry.