Zespół Ashermana (zrosty wewnątrzmaciczne) – objawy, diagnostyka i leczenie

Zespół Ashermana lub też zrosty wewnątrzmaciczne to zespół objawów związany z częściowym lub całkowitym zarośnięciem jamy macicy w następstwie uszkodzenia warstwy endometrium, czyli błony śluzowej macicy. Charakteryzuje się włóknistym zarastaniem jamy macicy poprzez łączenie się przedniej i tylnej ściany macicy.

Objawia się wtórnym brakiem miesiączki, skróceniem lub zmniejszeniem obfitości miesiączek, czemu może towarzyszyć bolesne miesiączkowanie. Następstwem powstałych zrostów są trudności z zajściem w ciążę oraz zwiększone ryzyko poronienia.

Do wytworzenia się zrostów wewnątrzmacicznych dochodzi w 4-5 dniu od zabiegu w obrębie jamie macicy. Zespół Ashermana może powstać po takich zabiegach jak:

  • wyłyżeczkowanie jamy macicy po porodzie
  • wyłyżeczkowanie jamy macicy po poronieniu
  • histeroskopowe usunięcie mięśniaka.

Pacjentki, które zgłaszają się z problemem skąpych miesiączek lub z wtórnym brakiem miesiączki, u których wykonano przynajmniej jeden z wymienionych zabiegów, powinny mieć uwzględnioną diagnostykę w kierunku zespołu Ashermana.

Sonohisterografia

Historycznie badaniem potwierdzającym wystąpienie zrostów wewnątrzmacicznych było HSG (histerosalpingografia). Obecnie odchodzi się od tego badania, zastępując je dokładniejszym badaniem SIS-USG (sonohisterografia), także z zastosowaniem obrazowania 3D (zdj. 1). Umożliwia ono stworzenie „mapy” jamy macicy i obecnych w niej zrostów. Równie pomocnym badaniem jest wykonanie USG 3D w II fazie cyklu. Dzięki tym badaniom można zminimalizować ryzyko uszkodzenia macicy przy zabiegach histeroskopowych. Standardem diagnostycznym i zarazem leczniczym zrostów wewnątrzmacicznych jest zabieg histeroskopii, w trakcie którego zrosty wycinane są za pomocą specjalnych nożyczek endoskopowych (zdj. 2).

Skuteczność histeroskopowego wycięcia zrostów oceniana odsetkiem zajść w ciążę jest zależna od wielu czynników, między innymi od stopnia zaawansowania zrostów wewnątrzmacicznych, wieku pacjentki oraz przeszłości położniczej. W przypadku licznych zrostów konieczne może być wykonanie kilku zabiegów histeroskopii. W szczególnych sytuacjach zabieg histeroskopii przeprowadzany jest pod kontrolą laparoskopową, czyli operacją diagnostyczną z wizualizacją macicy od strony jamy brzusznej.

Pacjentka, która zajdzie w ciążę po leczeniu zespołu Ashermana powinna być świadoma zwiększonego ryzyka wystąpienia pewnych nieprawidłowości, takich jak niewydolności cieśniowo-szyjkowa, patologia łożyska, krwotok poporodowy oraz obumarcie płodu. Zespół sprawujący opiekę nad ciężarną powinien być wyczulony na ryzyko wystąpienia tych powikłań.

 

autor: dr Kamil Sobociński, specjalista położnictwa i ginekologii, ultrasonografista (zdjęcia – materiał własny)